Neandertalczycy z Jaskini Stajnia. Pierwsze badania mDNA wielu mieszkających tam osób
22 kwietnia 2026, 08:21W Jurze Krakowsko-Częstochowskiej znajduje się Jaskinia Stajnia, jedno z najważniejszych stanowisk neandertalskich w Europie Środkowej. Przez dziesiątki tysięcy lat zachowały się w niej nie tylko kości i narzędzia, ale coś cenniejszego – DNA ludzi, którzy żyli tu przed ostatnim zlodowaceniem. Na łamach Current Biology ukazał się właśnie artykuł First multi-individual Neanderthal mitogenomes from north of the Carpathians, którego autorzy – w tym naukowcy z Uniwersytetu Wrocławskiego i Polskiej Akademii Nauk – donoszą o pierwszym udanym odczytaniu kompletnych genomów mitochondrialnych (DNA dziedziczonego po matce) od wielu neandertalczyków z jednego stanowiska na północ od Karpat.
Wytapianie tłuszczyku… papryczką?
29 kwietnia 2010, 09:19Kapsaicynę, która chroni papryczki przez zjadaniem przez szkodniki, ludzie cenią za smak. Jej miłośnicy wiedzą, że nie tylko pali ona w gębie, ale może też powodować intensywne pocenie się. Może więc dałoby się wykorzystać papryczki chili w diecie odchudzającej?
Promień ze światłowodu zastępuje badania krwi w czasie operacji
28 lutego 2017, 13:15Prof. Aristide Dogariu z Uniwersytetu Środkowej Florydy opracował metodę monitorowania krwi pacjenta w czasie rzeczywistym w czasie operacji. Amerykanin posługuje się światłowodem, by w ten sposób przepuścić promień światła przez krew i zinterpretować sygnał, który ulega odbiciu.
Trepanacja czaszki u 5-latka sprzed 4000 lat. Zaskakujące odkrycie w Uzbekistanie
3 czerwca 2026, 11:22Wiosną 2026 roku archeolodzy z Uniwersytetu Salento, Uniwersytetu Państwowego w Termez i Instytutu Archeologicznego w Samarkandzie pracujący na stanowisku Dżarkutan w Uzbekistanie natknęli się na podwójny grób dzieci. Złożono w nim trzy- i pięciolatka. Na czaszce starszego z nich widniały wyraźne ślady trepanacji. Ktoś cztery tysiące lat temu wziął narzędzie z kamienia lub kości i celowo otworzył głowę małemu dziecku. I najpewniej zrobił to z pełną premedytacją, jako zabieg leczniczy. Mamy tutaj do czynienia z najstarszą trepanacją znaną z terenu Azji Środkowej.
Prekolumbijska wulkanizacja
25 maja 2010, 11:23Setki lat po upadku wielkich cywilizacji Mezoameryki, poznajemy nowe fakty świadczące o olbrzymiej wiedzy i sprawności tamtejszych ludów. Tym razem dotyczą one... produkcji gumy.
Zdobiona krucza kość z krymskiego stanowiska neandertalskiego
31 marca 2017, 11:45W schronisku skalnym Zaskalnaja VI na Krymie odkryto rzeźbioną kość promieniową kruka zwyczajnego (Corvus corax). Archeolodzy podkreślają, że 7 nacięć wykonał neandertalczyk, a obiekt pochodzi z poziomu przypisywanego kulturze mikockiej (pochodzi on sprzed 38-43 tys. lat).
Sprawdzanie Einsteina przez spadanie
20 czerwca 2010, 10:39Każdy z nas wynosi ze szkoły wiedzę, że swobodne spadania nie różni się od stanu zerowej grawitacji. Jak się okazuje, szkolna wiedza nie jest dla naukowców dogmatem i zawsze można ją sprawdzać, a nuż da się coś podważyć.
Gąsienice barciaka większego także trawią polietylen
25 kwietnia 2017, 11:53Gąsienice barciaka większego (Galleria mellonella) trawią polietylen. Jak więc widać, lista organizmów zdolnych do rozkładania tego polimeru się wydłuża, bo nieco ponad 2 lata temu chińsko-amerykański zespół ustalił, że jest on degradowany przez bakterie z przewodu pokarmowego larw omacnicy spichrzanki (Plodia interpunctella), czyli mola spożywczego.
NASA zna źródło potężnego rozbłysku gamma
20 lipca 2010, 11:16W ubiegłym miesiącu znajdujący się na satelicie Swift teleskop wyspecjalizowany w śledzeniu źródeł promieni gamma został oślepiony nagłą eksplozją. Naukowcy z NASA zastanawiali się od tamtej pory, co było źródłem wybuchu, w wyniku którego w ciągu sekundy rejestrowano od 143 do 145 tysięcy protonów promieni X.
W Torksey obozowały tysiące wikingów szykujących inwazję na Anglię
19 maja 2017, 08:29W Torksey, na brzegach rzeki Trent w Linconshire odkryto wielki obóz wikingów. Zamieszkany był przez tysiące ludzi, którzy w IX wieku przygotowywali się do podboju Wysp Brytyjskich. Obóz służył w miesiącach zimowych jako pozycja obronna i punkt do rozpoczęcia działań ofensywnych z nadejściem cieplejszych miesięcy
